Krzem – pierwiastek życia i struktury tkanek. Jakie formy są wchłaniane a jakie nie warte uwagi 
Krzem (Si) jest jednym z najważniejszych pierwiastków śladowych obecnych w organizmach żywych. W przyrodzie występuje bardzo powszechnie – w glebie, skałach, wodzie oraz w tkankach roślin. W organizmie człowieka pełni istotną rolę w budowie i utrzymaniu prawidłowej struktury tkanki łącznej, a także w kondycji skóry, włosów, paznokci, kości oraz naczyń krwionośnych.
W ciele dorosłego człowieka znajduje się około 1–2 g krzemu. Najwięcej tego pierwiastka występuje w:
• skórze
• ścięgnach i więzadłach
• chrząstkach stawowych
• kościach
• ścianach naczyń krwionośnych
• włosach i paznokciach
Krzem jest szczególnie ważny w tkance łącznej, ponieważ uczestniczy w syntezie kolagenu i elastyny – białek odpowiadających za sprężystość, wytrzymałość i regenerację tkanek.
Najważniejsze funkcje krzemu w organizmie
Budowa kolagenu i tkanki łącznej
Krzem aktywuje enzymy uczestniczące w syntezie kolagenu. Dzięki temu wpływa na regenerację skóry, chrząstek stawowych, więzadeł oraz ścięgien.
Mineralizacja kości
Uczestniczy w procesie odkładania minerałów w macierzy kostnej i wspiera prawidłową strukturę kości.
Elastyczność naczyń krwionośnych
Krzem bierze udział w tworzeniu włókien elastyny, które odpowiadają za sprężystość naczyń.
Kondycja skóry, włosów i paznokci
Wspiera stabilność keratyny i procesy regeneracyjne skóry.
Detoksykacja organizmu
Może wiązać niektóre metale ciężkie, zwłaszcza aluminium, wspomagając ich usuwanie z organizmu.
Forma krzemu ma kluczowe znaczenie
Nie każdy krzem występujący w przyrodzie jest tak samo przyswajalny. Większość krzemu obecnego w środowisku znajduje się w postaci krzemionki (SiO₂) – bardzo stabilnej i słabo rozpuszczalnej formy, która jest trudniej przyswajalna przez organizm.
Najlepiej wchłanianą formą krzemu jest kwas ortokrzemowy (H₄SiO₄). Jest to rozpuszczalna w wodzie forma krzemu, która może być łatwo absorbowana w jelicie i wykorzystywana w procesach biologicznych.
Dlatego sama ilość krzemu w produkcie czy roślinie nie zawsze świadczy o jego realnej biodostępności dla organizmu.
Bambus a biodostępność krzemu
Ekstrakt z bambusa jest często promowany jako bardzo bogate źródło krzemu, ponieważ może zawierać nawet 60–70% krzemionki. W rzeczywistości jest to jednak głównie krzem w postaci nierozpuszczalnej krzemionki, a nie w formie kwasu ortokrzemowego.
Oznacza to, że mimo wysokiej zawartości krzemu, jego przyswajalność biologiczna może być ograniczona. Z tego powodu zawartość krzemu deklarowana na etykiecie suplementu nie zawsze odpowiada ilości, którą organizm rzeczywiście może wykorzystać.
Naturalne źródła dobrze przyswajalnego krzemu
Najbardziej wartościowe dla organizmu są rośliny zawierające rozpuszczalne formy krzemu, które mogą przechodzić do naparów i wyciągów wodnych.
Do najbogatszych naturalnych źródeł należą:
Skrzyp polny – jedno z najbogatszych źródeł krzemu w ziołolecznictwie, stosowane przy osłabieniu tkanki łącznej, włosów i paznokci.
Pokrzywa – zawiera biodostępne formy krzemu oraz wiele minerałów wspierających metabolizm tkanki łącznej.
Rdest ptasi – roślina tradycyjnie stosowana przy problemach z układem moczowym i tkanką łączną.
Owies i produkty owsiane – naturalne źródło krzemu obecnego w łatwiej przyswajalnych formach.
W diecie krzem można znaleźć również w:
• pełnych ziarnach zbóż
• kaszy jaglanej
• warzywach korzeniowych
• zielonych warzywach
• cebuli
• wodach mineralnych bogatych w krzemionkę
Krzem w świecie roślin – ciekawostka biologiczna
Krzem pełni w roślinach niezwykle ważną funkcję ochronną. Odkłada się w ścianach komórkowych tworząc mikroskopijne struktury przypominające szkło. Dzięki temu wzmacnia tkanki roślin i zwiększa ich odporność na:
• patogeny
• owady
• suszę
• uszkodzenia mechaniczne
Można powiedzieć, że krzem działa w roślinach jak naturalny pancerz biologiczny, który chroni je przed czynnikami środowiskowymi.
• Krzem jest drugim najczęściej występującym pierwiastkiem w skorupie ziemskiej – zaraz po tlenie.
• W organizmie człowieka jego zawartość zmniejsza się wraz z wiekiem, co może wpływać na kondycję tkanki łącznej.
• Najwyższe stężenie krzemu w organizmie występuje w tkankach młodych i regenerujących się.
• Krzem uczestniczy w procesach tworzenia kolagenu, elastyny i glikozaminoglikanów, które budują macierz tkanki łącznej.
Krzem jest jednym z kluczowych pierwiastków strukturalnych organizmu. Wspiera syntezę kolagenu, budowę tkanki łącznej, mineralizację kości oraz elastyczność naczyń krwionośnych. Największe znaczenie biologiczne ma krzem w formie kwasu ortokrzemowego, ponieważ jest najlepiej przyswajalny przez organizm.
Naturalne źródła krzemu to przede wszystkim rośliny krzemowe, pełne ziarna zbóż oraz wody bogate w krzemionkę, które od wieków stanowią element tradycyjnej fitoterapii wspierającej regenerację organizmu.
